صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1397/06/20
 
 
نشست تخصصی شناخت و بررسی اسطوره شهر اصفهان

1394/06/19
این نشست با سخنرانی دکتر " بهمن نامور مطلق "، معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور و استادیار دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.

این اسطوره شناس و استاد دانشگاه شهید بهشتی تهران در سومین نشست تخصصی شناخت و بررسی اسطوره شهر که در حمام تاریخی دردشت اصفهان برگزار شد، اظهار داشت: اسطوره بودن یا نبودن یک شهر، وضعیت شناسی آن است.
وی افزود: با دادن عنوان اسطوره به چیزی به آن امتیاز می دهیم و موقعیتش را نسبت به چیزهای دیگر تعیین می کنیم. شهر اسطوره ای هم موقعیت متفاوت، الگو، فاخر و عظیم نسبت به شهرهای دیگر دارد.
نامور مطلق بیان کرد: با شناخت بهتر موقعیت یک شهر می‌توانیم بهتر برایش برنامه ریزی کنیم. به همین دلیل وقتی می‌گوییم اصفهان اسطوره‌ای است، تفاخر خیالی برای آن قائل نمی شویم، بلکه هدف ما برنامه ریزی مناسب برای این شهر است.
وی با بیان این که موقعیت شناسی یک شهر، اولین گام برای برنامه ریزی برای آن است، اضافه کرد: شگفتی موجب اسطوره سازی می شود و از طرف دیگر اسطوره ها خود موجب شگفتی مخاطب می شوند و او را متوجه خود می کنند.
این استاد دانشگاه با اظهار این که اسطوره شدن یعنی دیده شدن، ادامه داد: رولان بارت در کتاب "اسطوره شناسی ها" می گوید تفکر سرمایه داری غرب اسطوره سازی می کند تا آدم ها را مجذوب اسطوره هایی که ساخته، بکند و از این طریق سبک زندگی مورد نظر خود را به آن ها القا کند.
وی گفت: هر هنرمند هم وقتی گرفتار یک اسطوره می‌شود، آن را توصیف می‌کند که این اسطوره می‌تواند شخص، شهر یا شیء باشد. نامور مطلق افزود: ویژگی دیگر اسطوره الگوشدگی، تکرار و تکثیرشدگی است. انسان بر اساس غریزه تمایل به تکثیر شدن دارد. اسطوره هم با دیدن شدن و تکثیر خود زنده است و به محض این که تکثیر نشود، می میرد. به همین دلیل برای مثال اگر روزی دیگر از اصفهان در متون هنری یاد نشود یا گردشگران به دیدن آن نیایند، این شهر به یک اسطوره مرده تبدیل می شود.
وی بیان داشت: اسطوره شدن یک شهر منافع اقتصادی و اجتماعی زیادی دارد، چرا که با این اتفاق گردشگران به آن جذب می شوند. البته باید توجه داشت که باید در این زمینه ابتدا به مسائل فرهنگی و بعد به منافع اقتصادی توجه کرد.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: آتن و رم از مهم ترین شهرهای اسطوره ای هستند، چون درباره روند تکوین آن ها روایت های اسطوره ای وجود دارد و برای مثال اسطوره آتنا در ساخته شدن آتن نقش مهمی داشته است. از طرف دیگر این دو شهر محل حضور حوادث و شخصیت های اسطوره ای بوده اند.
وی با بیان این که یکی از علت های اسطوره شدن یک شهر، حضور آن در متن های اسطوره ای است، افزود: بابل هم یک شهر اسطوره ای است. در درجه اول نام این شهر که به معنای "دروازه خدا"‌است، یک واژه اسطوره ای است و از طرف دیگر عناصر اسطوره ای چون برج بابل، چاه بابل، باغ های معلق و داستان هاروت و ماروت در آن وجود دارد.
نامور مطلق اظهار کرد: بابل زندان یهودی‌ها بوده و به همین دلیل زیاد درباره آن در تورات تصویرپردازی و به نوعی به هیولایی تبدیل شده که یهودی ها را در دل خود قورت داده است. این موضوع جان بخشیدن به این شهر به عنوان یک موجود زنده چون هیولا موجب اسطوره ای تر شدن این شهر شده است.
وی گفت: تخت جمشید مکان اسطوره ای دیگری است که نام آن، ساخته شدن توسط یک پادشاه اسطوره ای و تخریب به دست پادشاه اسطوره ای دیگر، اتفاقات اسطوره ای در آن، سنگ نگاره ها و مجسمه های اسطوره ای به آن ویژگی های اسطوره ای بخشیده است.
نامور مطلق افزود: پاریس شهر اسطوره ای دیگری است که نام آن، از یک شخصیت اسطوره ای گرفته شده، مجسمه‌های اسطوره‌ای و نام های اسطوره ای خیابان‌هایش چون شانزه لیزه عناصر دیگر اسطوره ای این شهر هستند. برج ایفل عنصر دیگر اسطوره ای پاریس است که کافه های آن را به گونه ای می سازند که برج ایفل از آن ها دیده شود و این برج مدام در جاکلیدی ها و وسایل دیگر تکثیر می شود.
وی اظهار کرد: در پاریس مکانی با نام اسطوره ای پانتئون وجود دارد که شخصیت های مهم شان را در آن جا دفن می کنند. این شهر بیشتر به دلیل تکثیر در متن های هنری گوناگون به اسطوره تبدیل شده است.
وی بیان کرد: میدان نقش جهان هم یک میدان اسطوره‌ای است. وقتی از میان کوچه ها و گذرگاه های تنگ ناگهان وارد فضای وسیع این میدان می شویم که دور تا دور آن را تعداد زیادی حجره فراگرفته، حس اسطوره ای به ما دست می دهد.
این استاد دانشگاه گفت: دماوند هم یک مکان اسطوره ای است، چون محل زندگی اسطوره های زال و سیمرغ بوده است. حضور در یک متن اسطوره ای هم موجب اسطوره ای شدن یک شهر می شود. برای مثال اگر متن اسطوره ای شاهنامه از شهری به بزرگی یاد کند، آن شهر به اسطوره تبدیل می شود.
وی ادامه داد: قدمت و عظمت هم موجب اسطوره ای شدن یک شهر می شود. ابهام و چندمعنایی عنصر دیگر اسطوره ای شدن است، چون اسطوره همیشه چیزی را پنهان می کند. پایتخت بودن هم موجب اسطوره شدن یک شهر می شود و اصفهان هم وقتی پایتخت می شود، مرکز تمدن و الگوی دوره خود می شود.
نامور مطلق گفت: اصفهان یک شهر اسطوره ای است، چون برای آن روایت های اسطوره ای ساخته شدن داریم و در حبیب السیر آمده خداوند مارا به اصفهان فرستاد و این نشان می دهد اصفهان در تکوین جهان و هبوط مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: اصفهان یکی از قدیمی ترین شهرهای ایران است و قدمت آن موجب اسطوره ای شدنش شده است. کاوه آهنگر یک شخصیت اسطوره ای اهل اصفهان است و می گویند گنج فریدون در اصفهان است، اما متاسفانه از اسطوره کاوه آهنگر در اصفهان استفاده نشده، در حالی که باید تندیس آن ساخته شود و نام آن را بر روی مکان های مختلف شهر بگذارند.
این استاد دانشگاه بیان کرد: اصفهان با شخصیت اسطوره ای گودرز هم که در شاهنامه به عنوان شهردار اصفهان انتخاب می شود، ارتباط دارد. از طرف دیگر این شهر یکی از پایگاه‌های مهم آیین های ماه محرم است و مفهوم ظلم ستیزی در آن با آیین های محرم و شخصیت کاوه نمایان شده که باید این روحیه را تقویت کرد.
وی با بیان این که هویت یک شهر با اسطوره های آن ساخته می شود، گفت: چرا یک خیابان به نام گودرز در اصفهان نداریم. وقتی ما به اسطوره های خودمان احترام نمی گذاریم، آن ها از بین می روند.
نامور مطلق افزود: در خمسه نظامی، اصفهان به عنوان شهری بزرگ‌تر از رم توصیف می شود که این یک توصیف اسطوره ای است. در خسرو و شیرین امیر خسرو دهلوی هم چنین توصیفی از اصفهان شده است.
وی ادامه داد: بناهای تاریخی اصفهان هم به آن وجه اسطوره ای داده است. برای مثال اصفهان پل های اسطوره ای زیادی دارد که متاسفانه روی آن کار نشده، در حالی که باید از این بضاعت استفاده و برای مثال در اصفهان جشنواره "پل تا پل" برگزار کرد، چون برای حفظ اسطوره ها باید آیین سازی کرد یا به حفظ آیین های گذشته پرداخت.
این استاد دانشگاه گفت: در تفکر ایرانی پل معنای اسطوره‌ای دارد و در آیین زرتشت پل چینود را داریم که این مفهوم اسطوره ای بعدا در ساخت پل ها متبلور شده است. پل همیشه در تفکر ایرانی رابط دو عالم جداگانه است و باید هنرمندان روی پل های اصفهان به گونه ای طراحی کنند که طی عبور از آن نوعی سیر و سلوک عرفانی در مخاطب رخ دهد، نه این که صرفا از جایی به جای دیگر گذر کند.
وی افزود: درباره اصفهان در متون هنری مختلف نوشته شده، از کتاب های تاریخی چون سفرنامه ابن بطوطه و سفرنامه های خارجی کسانی چون شاردن گرفته تا شعرهای و رمان های معاصر. من شهری اسطوره ای تر از اصفهان در ایران نمی شناسم، چون ویژگی های اسطوره ای زیادی دارد.
نامور مطلق بیان کرد: روایت‌های تاریخی درباره صناعات، علوم و مردم اصفهان داریم. حال باید پرسید که آیا در طول تاریخ و امروز شرایط تبلور ویژگی های اسطوره ای این شهر را فراهم کرده ایم یا به سرکوب آن ها پرداخته ایم. وی ادامه داد: ما در تکثیر اسطوره هایمان موفق نیستیم و آثار تاریخی را در متن های هنری امروزمان تکثیر نمی کنیم، در حالی که برای مثال آندره ژید به پشت دروازه های ایران می آید تا باغ های اصفهان و نیشابور را ببیند.

  
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.